آیا معرفت بدون منفعت ممکن است؟:
آیا میدانید در روانشناسی شناختی، پدیدهای به نام «سوگیری تأییدی» وجود دارد که نشان میدهد مغز انسان ناخودآگاه اطلاعاتی را ترجیح میدهد که با منافعش همسو باشد؟ حتی در انتخاب منابع علمی، ما بیشتر به دنبال شواهدی میگردیم که باورها یا سودمان را تأیید کند. این یعنی «معرفت آلوده به منفعت» نهتنها در سطح اجتماعی، بلکه در سطح نورونی هم رخ میدهد. این سوال را جدی بگیریم: چند درصد از «دانش» روزمرهمان واقعاً خالص است؟
راهکار:
این جمله به خوبی به یکی از مباحث عمیق فلسفه علم اشاره دارد: مرز بین دانش ناب و دانشی که در خدمت قدرت یا ثروت است. در تاریخ، دانشمندان بزرگی مثل گالیله با همین چالش مواجه بودند. پیشنهاد میکنم به مفهوم «دانش برای دانش» در مقابل «دانش کاربردی» فکر کنید؛ شاید جالب باشد که بپرسید آیا واقعاً میتوان دانش را کاملاً از منفعت جدا کرد؟