امام علی (ع) و کاش نگارش در آتش نبیند:
وقتی نوشتهای به آتش سپرده میشود، فقط کاغذ از بین نمیرود؛ یک روایت از حافظه جمعی حذف میشود. مورخان کتابسوزی را ابزار کنترل گذشته و آینده میدانند، نه صرفاً امحای کاغذ. آیا آتش میتواند حافظه جمعی را پاک کند؟
راهکار:
این جمله را میتوان به مثابه هشداری علیه حذف روایتها خواند: هر بار نوشتهای به آتش میرود، فقط کاغذ نیست که از بین میرود؛ بخشی از حافظه تاریخی هم هدف گرفته میشود. قدم بعدی میتواند روایت یک مورد مشخص کتابسوزی و پیامد فرهنگیاش باشد.