عدالت: اسلحهای برای کشتن، نه برای نجات:
در روانشناسی اجتماعی، «اعتقاد به دنیای عادلانه» اغلب قربانیان را مقصر میشمارد. مغز ما نورونهای آینهای دارد که از تنبیه دیگران لذت میبرند، حتی اگر ناعادلانه باشد. عصبشناسان این را «عدالت قصاصی» مینامند: مسیر مشترک اخلاق و تنبیه. حافظ هم این دوگانگی شمشیرسان را به تلخی دیده بود: «جور حریفان به از داد فلک بود». آیا عدالت بدون همدلی، همان تروریسم اخلاقی نیست؟
راهکار:
عدالت مانند چاقوی جراحی است؛ در دست یک قصاب، زخم میزند نه التیام. هانا آرنت میگفت عدالتِ صرفاً مکانیکی، خطرناکترین شکل بیعدالتی است. عدالت بدون شفقت، به «قانونمداری سادیستیک» تبدیل میشود.