کشف ۶۸ قطعه از ۳۲ دانشآموز در میناب؛ مادر چند بار میتواند خاک کند؟:
در روانشناسی جنگ، مفهوم «سوگ پیچیده» وقتی رخ میدهد که پیکر عزیز هرگز پیدا نشود یا چندباره دفن شود. جالب است که در فاجعه اسکندریه (مصر) در قرن هفتم میلادی، مادران بچههای قحطیزده را سه بار دفن کردند: بار اول در گودال، بار دوم پس از نبشقبر برای کفن مجدد، و بار سوم در گورستان عمومی. آیا این تکرار دفن، رنج مادر را چندبرابر میکند یا بیحس؟
راهکار:
این جمله یک سؤال بلاغی است و نیازی به پاسخ مستقیم ندارد. میتوان آن را بهعنوان نمادی از ترومای جمعی بازتعریف کرد: هر مادری که یک بار فرزندش را خاک کند، انگار هزار بار مرده است. این متن میتواند یادآور نقش «سوگ ناقص» در جوامع پس از فاجعه باشد؛ جایی که فقدان پیکر، فرایند سوگواری را مختل میکند.