دست برداشتن از دنیا؛ جملات صادق هدایت:
در روانشناسی، «درماندگی آموختهشده» نشان میدهد وقتی موجود زنده باور کند کنشش بیاثر است، حتی با وجود راه فرار، دست از تلاش میکشد؛ آزمایش سلیگمن روی سگها دقیقاً همین انفعال را ثبت کرد. در مغز، این وضعیت با افت دوپامین در مدار پاداش همراه است و دردِ کنارهگیری از جهان، بخشهایی مشترک با درد فیزیکی را فعال میکند. اما نکته عجیبتر: برخی سنتهای فلسفی شرقی، «دست برداشتن» را نه بیماری، بلکه تکنیکی برای رهایی از رنج میدانند؛ همان چیزی که ریشه کلمه «نیروانا» به معنای خاموششدن شعله است.
راهکار:
این جمله را میتوان از زاویهای دیگر دید: «دست برداشتن» لزوماً شکست نیست، بلکه میتواند توقفی آگاهانه در بازیای باشد که دیگر ارزش بازیکردن ندارد. در روانشناسی اگزیستانسیال، این لحظه میتواند شروع بازتعریفِ خواستن باشد، نه پایان آن.