خودفریبی جمعی

حکایت موش فاضلاب و مگس‌ها؛ تأیید در حلقه اشتباه:

پدیده‌ی «تأیید اجتماعی» می‌گوید آدم‌ها برای سنجش درستی رفتارشان به اطرافیان نگاه می‌کنند؛ به همین دلیل گروه‌های همفکر می‌توانند توهم عینیت ایجاد کنند. روان‌شناسان به آن «اثر اجماع کاذب» می‌گویند: هرچه حلقه محدودتر باشد، گندیده‌ترین معیارها هم عادی‌سازی می‌شود. در کلونی مگس‌ها، بوی تعفن نشانه‌ی سلامت است.

راهکار:

این حکایت آینه‌ی دایره‌ی تأیید است؛ اگر فقط از آدم‌هایی بازخورد بگیری که شبیه خودت فکر می‌کنند، تشویق‌شان ارزش تشخیصی ندارد. بگذار گاهی یک غریبه معیار بسنجد تا مرز تعریف و توهم روشن شود.