شعر عاشقانه شهریار؛ خلوت با خیال و آرزوی پنهانی:
مغز در نبودِ معشوق، با بازسازی تصویر او همان مسیر پاداش را فعال میکند که حضور واقعی فعال میکند؛ اما پژوهشها نشان میدهد وقتی فرد همزمان از «خیال» لذت میبرد و «واقعیت» را آرزو میکند، درگیر مقایسهای میشود که به آن «توهم ناکامی» میگویند؛ یعنی خیال، بهجای آرامش، سطح توقع را بالا میبرد. شهریار این تناقض را در دو مصرع فشرده کرده است. آیا خیال معشوق التیام است یا تشدید غیبت؟
راهکار:
این بیت را میتوان از زاویهٔ «اقتصاد روانیِ توجه» خواند: وقتی خیال معشوق جایگزین میشود، آرزوی حضور واقعی نهتنها ضعیف نمیشود، بلکه چون ذهن روی فقدان زوم میکند، غیبت پررنگتر حس میشود. شاید به همین دلیل است که واژهٔ «پنهانی» بار اصلی بیت را میبرد.