ردپای ژنتیکی «سال بلوا» در خاطره جمعی:
مطالعات روی «زمستان گرسنگی» هلند (۱۹۴۴-۱۹۴۵) نشان داد جنینهایی که در دوره قحطی در رحم بودند، تا شصت سال بعد الگوهای اپیژنتیکی متفاوتی در ژنهای مرتبط با متابولیسم و استرس داشتند؛ یعنی قحطی اثرش را روی DNA نسل بعد حک کرد. این یعنی «هیچکس از یاد نبرد» شاید استعاره نباشد، ردپای زیستشناختی یک ترومای دستهجمعی باشد. سؤال تیز: کدام خاطرهی جمعیِ تازه را فردا از طریق ژنها به نسل بعد قرض میدهیم؟
راهکار:
این پژواک از تبارشناسی ترومای جمعی میآید. به عنوان یک تمرین ذهنی، کافی است به این فکر کنی که «سال بلوا» چطور تبدیل به یک «تاریخ شخصی» برای نسلهایی شده که حتی آن را ندیدهاند. ببین آن تصویر مبهم چگونه در ضمیر ناخودآگاه جمعی به ارث رسیده و حالا در هر بحران اقتصادی یا سیاسی تازه، ناگهان زنده میشود.