قبرستانهای پر از عروسی و تولد در تاریخ:
در روانشناسی، پدیدهای به نام «سوگیری بقا» وجود دارد: ما تاریخهای روی سنگقبرها را میبینیم، اما میلیونها نفری که در همان روزها متولد شدند و مُردند ولی قبری ندارند یا فراموش شدهاند، در محاسبات ما جایی ندارند. این سنگها فقط نمونههای survivorship bias از تاریخ بشرند. آیا این نگاه، مفهوم «تاریخ مکتوب» را زیر سؤال نمیبرد؟
راهکار:
این متن را میتوان با یک ایده خلاقانه گسترش داد: یک پروژه عکاسی یا مستندسازی از قبرستانهای تاریخی ایران که سنگقبرها را از نزدیک بررسی کند و داستان زندگیهایی را که پشت تاریخ تولد و فوت نوشته شده، روایت کند. این نگاه میتواند به یک اثر هنری یا اجتماعی عمیق تبدیل شود.