کارما آنلاین: قانونی که هرگز خاموش نمیشود:
در روانشناسی اجتماعی، «باور به دنیای عادلانه» باعث میشود مردم رنج قربانیان را توجیه کنند؛ یعنی کارما میتواند خطای شناختی باشد، نه عدالت کیهانی. سیستمهای پیچیده بازخورد تأخیری دارند: اثر یک کنش ممکن است سالها بعد در شبکه ظاهر شود. شاید «آنلاین» بودن کارما یعنی همین تأخیر غیرقابلپیشبینی؟
راهکار:
کارما را میتوان بهجای مجازات کیهانی، بازخورد یک سیستم پیچیده دید: هر کنش سیگنالی به شبکه میفرستد و واکنشها را بازتنظیم میکند. «آنلاین بودن» یعنی هیچ رفتاری در خلأ گم نمیشود؛ اثرش با تأخیر در الگوهای بعدی ظاهر میشود، نه لزوماً بهشکل انتقام مستقیم.