شعر شهریار: جور و جفا دیدم و وفا کردم:
در روانشناسی رابطه، پارادوکس وفاداری به جفاکار با «سوگیری هزینه هدررفته» توضیح داده میشود: هرچه سرمایهگذاری عاطفی بیشتر شود، ترک رابطه دشوارتر میشود. مغز درد طرد را در همان ناحیهای پردازش میکند که درد فیزیکی را، و گاهی همین درد، وفاداری را به شکلی ناخودآگاه تقویت میکند. در ادبیات فارسی، وفاداریِ پس از جفا اغلب نه ضعف، بلکه نمایشی از قدرت اخلاقی است؛ اما از منظر شناختی، این روایت میتواند خودفریبی محافظتی باشد.
راهکار:
این بیت را میتوان بازتابی از «خطای بنیادی اسناد» دانست: گوینده رفتار خود را به شخصیت وفادارش نسبت میدهد و رفتار دیگری را به ذات جفاکارش؛ حال آنکه در روابط، رفتارها اغلب واکنشی به پویایی رابطهاند، نه خصلت ثابت افراد.