نقل قول معروف کلاوزویتس: جنگ ادامه سیاست است:
کلاوزویتس در کتاب «درباره جنگ» مفهوم «اصطکاک» را معرفی کرد: هرچه در تئوری ساده به نظر میرسد، در عمل با هزاران مانع کوچک و پیشبینینشده روبهرو میشود. حتی نقشههای جنگی دقیق هم در برابر باران، ترس سربازان یا تأخیر در ارتباطات فرو میریزند. این یعنی جنگ نه ادامهٔ سادهٔ سیاست، بلکه ورود به هرجومرجی است که سیاست را به چالش میکشد. آیا امروز هم رهبران جهان این اصطکاک را جدی میگیرند؟
راهکار:
این جمله اغلب به اشتباه تعبیر میشود که جنگ ابزاری کاملاً عقلانی است، در حالی که کلاوزویتس بر نقش شانس، اصطکاک و عدم قطعیت در میدان نبرد تأکید داشت. او جنگ را «تثلیثی» از خشونت، شانس و عقلانیت سیاسی میدانست.