جمهوری اسلامی و سلطنت

فرق رهبر و شاه؛ ملت یا رعیت؟:

روسو در «قرارداد اجتماعی» می‌گوید حاکم فقط وقتی مشروع است که اراده عمومی را نمایندگی کند؛ در نظام پادشاهی، رعیت شیءِ فرمان است و در نظام ملی، شهروند منبعِ حاکمیت. واژه «ملت» از عربی «مِلّه» به معنای جماعت دینی وارد فارسی شد و پس از مشروطه بار سیاسی گرفت. «رعیت» اما از عربی «رعیّه» به معنای گله است؛ یعنی از ریشه چریدن! پس از نظر زبان‌شناسی، دعوای ملت و رعیت، دعوای شهروند و گله است.

راهکار:

این دوگانه فرض می‌کند «ملت» و «رعیت» فقط محصول عنوان حاکم‌اند؛ اما در علوم سیاسی، ملت با مشارکت و حقوق شهروندی تعریف می‌شود و رعیت با اطاعت بی‌چون‌وچرا. پس شاید پرسش را از «چه کسی بالای سر ماست» به «چه نهادی پاسخگوست» تغییر دهیم.