جامعه جنگلی

تناقض اذان مغرب و صبح؛ جنگل یا جامعه انسانی؟:

ریتم شبانه‌روزی آدمی فقط ساعت بیولوژیک نیست؛ نوسان کورتیزول و سروتونین باعث می‌شود آستانه‌ی تحمل و داوری اخلاقی در غروب و سحر تغییر کند. پژوهش‌های علوم اعصاب اجتماعی نشان می‌دهد قضاوت اخلاقی تحت تأثیر خستگی قشر پیش‌پیشانی قرار می‌گیرد. به همین دلیل یک جامعه می‌تواند در غروب نرم‌خویی را آموزش دهد و در سحر قانون جنگل را یادآوری کند؛ گویی اخلاق تابعی از زمان است، نه اصولی ثابت.

راهکار:

این متن را می‌توان از منظر «تناقض تربیتی» بازخوانی کرد: جامعه در غروب نقش مربی مهربان و در سحر نقش ناظر سخت‌گیر را بازی می‌کند. شاید همین نوسان است که کودک را به موجودی فرصت‌طلب تبدیل می‌کند؛ چون مرز اخلاق را نه از اصل، که از ساعت می‌آموزد.