تکرار ارباً ارباً؛ شهادت مداح حمید رضا رجب زاده:
در روانشناسی حافظه جمعی، پدیدهای به نام «پساحافظه» وجود دارد: ترومایی که نسلهای بعدی بدون تجربه مستقیم، آن را از طریق روایتها و مناسک به ارث میبرند. ارباً ارباً شدن در فرهنگ شیعی، از ماجرای کربلا به کهنالگویی تکراری بدل شده که هر بار با یک قربانی جدید، نه فقط یادآوری که بازتولید همان درد ازلی است. جالب اینجاست که این بار یک مداح قربانی شده؛ کسی که خود، مأمور زنده نگه داشتن همین روایت بوده. آیا تکرار چنین تراژدیهایی انسجام جمعی را بیشتر میکند یا زخم را عمیقتر؟
راهکار:
تکرار مکرر الگوی ارباً ارباً در اخبار، از منظر روانشناسی ترومای جمعی، جامعه را در چرخهای از بیحسی عاطفی و خشم مقدس گرفتار میکند. این بار قربانی یک مداح است، یعنی صدای آیینی که قرار بود التیامبخش باشد، خود تبدیل به نماد خشونت شده. شاید پرسش اصلی این نباشد که چرا تکرار میشود، بلکه این باشد که هر بار چه گره جدیدی از ناتوانی جمعی ما در شکستن این چرخه را نشان میدهد.