بازی زبانی در خلافت امام علی (ع):
در تاریخ اسلام، مفهوم «خلافت» همیشه با دو نگاه روبهرو بوده: یکی نگاه به خلافت بهعنوان یک قرارداد سیاسی (بیعت) و دیگری بهعنوان یک انتصاب الهی (نص). جالب اینجاست که در منابع اهل سنت، حدیث «منزلت» از پیامبر نقل شده که به علی (ع) میگوید: «تو نسبت به من به منزله هارون نسبت به موسی هستی، جز اینکه پس از من پیامبری نیست.» این یعنی خلافت برای علی نه یک انتخاب مردمی، بلکه یک شایستگی ذاتی بود. سوالی که پیش میاد: آیا این دو نگاه (انتخاب مردمی vs انتصاب الهی) هنوز هم در جوامع امروزی برای انتخاب رهبران مذهبی وجود داره؟
راهکار:
این جمله یک بازی زبانی عمیق داره: «قابل» در فارسی هم به معنی «شایسته» است و هم «نذر و هدیه». در واقع میگوید خلافت نه یک منصب که یک امانت بود که به شایستهترین فرد (علی) سپرده شد. برای توضیح بیشتر میتوان به حدیث «من کنت مولاه فعلی مولاه» اشاره کرد که پیامبر در غدیر خم فرمود.