گله از بی‌عدالتی

اگر مرگ حقه، چرا حق منو بهم نمی‌دن؟:

در روان‌شناسی، باور به «دنیای عادلانه» باعث می‌شود فکر کنیم هر چیزی دلیلی دارد؛ اما مرگ یک فرایند زیستی قطعی است و «حق» یک برساخت اجتماعی و قراردادی. مغز برای کاهش اضطرابِ بی‌نظمی، این دو را با هم اشتباه می‌گیرد. آیا عدالت را باید از طبیعت طلب کرد یا از قرارداد انسانی؟

راهکار:

این جمله را می‌توان از زاویه‌ی «قرارداد اجتماعی» دید: حق، برخلاف مرگ، پدیده‌ای طبیعی نیست؛ ساخته‌ی انسان‌هاست و فقط با مطالبه‌گری شخصی یا جمعی به رسمیت می‌رسد. پس شاید حقِ داده‌نشده نشانه‌ی نبودِ قانون طبیعت نیست؛ نشانه‌ی نیاز به بازتعریف رابطه یا قرارداد است.