راز پیشبینی ناپذیری انسان: هیچچیز از هیچکس بعید نیست:
در روانشناسی، «آزمایش زندان استنفورد» زیمباردو ثابت کرد آدمهای معمولی در شرایط خاص میتوانند به شکنجهگر تبدیل شوند. مغز ما عاشق الگوهای پایدار است، اما شخصیت مثل مایع در ظرف موقعیت تغییر شکل میدهد. خطای بنیادین اسناد میگوید کار بد را به ذات فرد نسبت میدهیم و کار خوب را به شرایط. شاید هیچکس ذاتاً غریبه نیست؛ ما فقط ظرفهای متفاوتی را از او دیدهایم. حالا اگر بپذیریم تاریکی و روشنایی در همه هست، آیا باز هم میتوانیم به سادگی شوکه شویم؟
راهکار:
این جمله اصل «خطای بنیادین اسناد» را به چالش میکشد. ما شخصیت را ثابت میبینیم، اما موقعیتها رفتار را میسازند. برای کنار آمدن با این حقیقت، بهجای نتیجهگیری فوری، تمرین کنید از خود بپرسید: «چه بافتاری این رفتار را ممکن کرد؟» این پرسش، تعجب را به کنجکاوی عمیقتر تبدیل میکند و قضاوت را کاهش میدهد.