غم جانگداز

غم جانگداز و التیام دل؛ مصرعی ماندگار از حافظ:

در علوم اعصاب، درد عاطفی (مثل طرد شدن یا غم عشق) همان مسیرهای مغزی درد فیزیکی را فعال می‌کند—یعنی «غم جانگداز» به معنای واقعی در بدن احساس می‌شود. جالب‌تر اینکه مغز نمی‌تواند بین این دو تمایز کامل قائل شود؛ برای همین قرص استامینوفن تا حدی از شدت غم عاطفی هم کم می‌کند. حافظ بی‌خبر از نوروساینس، دقیقاً از واژه‌ای جسمانی («جانگداز») بهره می‌گیرد.

راهکار:

جالب است که حافظ در این بیت به‌جای فرار از غم، از دل می‌خواهد با او «بسازد»؛ یعنی درد را نه دشمن، که ابزار عبور می‌بیند. این نگاه را می‌توان «ترمیم از درون» نامید؛ جایی که پذیرش رنج، خودش التیام می‌شود.