بمیر و زهر بنوش، اما خود و خاکت را نفروش:
از نظر روانشناسی، مغز انسان طوری تکامل یافته که خیانت به «خود» و «گروه» (که نماد خاک است) را با استرس شدید و اختلال در ترشح سروتونین تنبیه میکند. به همین دلیل در تاریخ، تبعید و بیهویتی اغلب از شکنجه فیزیکی مرگآورتر بوده است. جالب است که در جنگهای استقلالطلبانه، میزان خودکشی جمعی در میان غیرنظامیان برای «فروختن نشدن» بیشتر از مرگ در نبرد بود. حالا فکر کنید: چرا مغز ما فروش هویت را از مرگ دردناکتر میبیند؟
راهکار:
این جمله تنها یک توصیه میهنی نیست؛ بلکه یک قانون روانشناختی است. «خود و خاک» نماد «هویت» و «معنا» هستند. علوم اعصاب نشان میدهد که خیانت به این دو نهتنها روح، بلکه مغز را نیز دچار زخمی عمیق میکند که دردش از مسمومیت شدیدتر است. پس این متن درباره برتری دردِ با معنا بر بیدردیِ پوچ است.