احترام بیقیدوشرط؛ هر که هستی باش:
در روانشناسی اجتماعی، احترام یک «قرارداد نانوشته» است که اگر با شرط و مقام گره بخورد، به سرعت تبدیل به اطاعت اجباری میشود. آزمایش میلگرام نشان داد آدمها وقتی به مقام احترام افراطی میگذارند، وجدان شخصیشان را خاموش میکنند. از طرفی، جوامعی که احترام را بدون قید «هر که هستی» میپذیرند، اعتماد عمومی بالاتری دارند. سؤال تیز: اگر احترام فقط سلسلهمراتبی باشد، به کدام آدمِ معمولی باید احترام گذاشت؟
راهکار:
احترام مثل هواست؛ نبودش را فقط وقتی میفهمی که از نفس میافتی. این جمله بیشتر از یک گله، یک آینه است: جامعهای که احترام را به مقام گره زده باشد، در واقع ترس را جایگزین انسانیت کرده است.