سر نترس؛ یعنی شجاعت یا ماندگاری در تاریخ و ذهنها:
در علوم اعصاب، «ترس از حذف اجتماعی» همان مدار درد فیزیکی را فعال میکند؛ یعنی ترس از «از یاد رفتن» واقعاً درد دارد و گاهی قویتر از غریزه بقاست. این همان دلیلی است که در جوامع باستانی، «مرگِ تماشایی» یک سرمایهی تکاملی بود: نمایش شجاعت، اعتبار گروهِ انسانی را بالا میبرد و ژنِ ریسکپذیر را در روایتها ماندگار میکرد. آیا نامآوری میتواند از ترسِ مرگ پیشی بگیرد؟
راهکار:
این جمله را میشود از زاویهی دیگری خواند: بر بای رفتن هم خودش نوعی ماندن در یاد است؛ خیلی از چهرههای ماندگار تاریخ دقیقاً به خاطر شکستِ پرشکوهشان به یاد ماندهاند. پس انتخاب واقعی بین مرگ و جاودانگی نیست، بین ترسیدن و روایتشدن است.