دنیا کثیف نیست؛ آدمهایش کثیفاند:
خطای بنیادین اسناد میگوید رفتار دیگران را به ذاتشان نسبت میدهیم، اما رفتار خودمان را به شرایط. پس «کثیفی» که در آدمها میبینیم اغلب محصول موقعیت، فشار یا ترس است نه سرشت. آزمایش زندان استنفورد نشان داد افراد عادی در نقش زندانبان ظرف چند روز رفتار تحقیرآمیز پیدا کردند، بیآنکه ذاتاً شرور باشند. اگر آدمها کثیفاند، چرا همانها در موقعیت امن مهربانترین انتخابها را میکنند؟
راهکار:
از لنز خطای بنیادین اسناد، این جمله تصویر را وارونه میبیند: اغلب آنچه «کثیف» میخوانیم، بازتاب موقعیت، فشار یا زخم است، نه ذات ثابت آدمها.