قیمت دلار ۲ میلیون تومان و گذر تلخ زمان:
در ابرتورمهای واقعی، نرخ ارز هر ۲۴ ساعت جهش میزند و مغز برای کاهش درد، مکانیزم «سازگاری لذت» را وارونه فعال میکند: وقتی ارزش پول ذوب میشود، مردم به جای محاسبه، به جملات فلسفی پناه میبرند. مطالعات نشان میدهد استرس تورم، آمیگدال را مثل تهدید فیزیکی فعال میکند و همان مسیر ترس از دست دادن را در نورونها روشن میکند. به همین دلیل است که «میگذرد» در بحران ارزی از جنس زمان نیست؛ جنس تسکین عصبی است. سوال: اگر سال بعد دلار ۳ میلیون شود، این جمله هنوز تسکین میدهد؟
راهکار:
در اقتصاد رفتاری، تورم مزمن باعث «بیحسی عددی» میشود: مغز اعداد بزرگ را دیگر تهدید نمیکند و برای فرار از درد، به جملات فلسفی مثل «میگذرد» پناه میبرد. این جمله فقط تسلی نیست؛ واکنش عصبی به فروپاشی ارزشهاست. جالبتر اینکه استرس تورم همان مسیر ترس از دست دادن را در مغز فعال میکند، پس دلار ۲ میلیونی فقط یک عدد نیست؛ یک زنگ خطر زیستی است.