دیده بستن عارفانه

چشم بستن بر حقیقت؛ از دل کندن تا آزادی دیده:

در سنت یوگای تبتی، تمرین موسوم به «ماندالای تاریک» یا خلوت تاریکی، چشم را برای چند روز از نور محروم می‌کند تا ادراک غیربصری جایگزین پردازش معمول شود؛ پژوهش‌های علوم اعصاب نیز نشان می‌دهد تنها نود دقیقه محرومیت بینایی می‌تواند قشر اکسیپیتال مغز را برای پردازش صدا و لمس بازآرایی کند. مغز بینا در تاریکی مطلق توهم‌های بصری خنثی تولید می‌کند، یعنی خلأ ورودی را با ساخته‌های خود پر می‌کند. پس «دیده بستن» هرگز تهی نیست؛ فعال‌سازیِ یک میدان ادراکی متفاوت است.

راهکار:

در این نگاه، «دیده بستن» نه انکار، بلکه عبور از قضاوتِ دیدن است. روان‌شناسی ادراک می‌گوید دیدن همیشه با پیش‌داوری مغز همراه است؛ بستن چشم می‌تواند فاصله‌ای از برچسب‌های بصری ایجاد کند، اما اگر از ترس مواجهه باشد، به انزوای ادراکی می‌انجامد.