چرا شیطان سجده نکرد؟ راز ارزش انسان:
در روایت قرآنی، فرشتگان مأمور به سجده بر آدم شدند نه چون انسان خدا بود، بلکه برای آزمون اطاعت. ابلیس نخستین «نه» گفتن را رقم زد؛ همان نقطهای که اگزیستانسیالیستها آن را زایش «من» و آزادی میدانند. جالبتر اینکه در عبری، «شیطان» یعنی دشمن یا متهمکننده؛ پس این جمله را میشود نخستین روایت بدبینیِ هستیشناختی دانست. آیا این نهگفتن طغیان غرور بود یا بیداری فردیت؟
راهکار:
در اسطوره قرآنی، ابلیس به خاطر تکبر و برتریطلبی سجده نکرد، نه به خاطر کشف بیارزشی انسان؛ این دو روایت، یکی روانشناختی و دیگری فلسفی است.