شیطان اول فرشته بود؛ بعضیا از اول بدذاتاند؟:
در اسطورهشناسی زرتشتی، اهریمن نه از ابتدا شر بود، بلکه به دلیل انتخاب آگاهانه از روشنایی به تاریکی گرایید. اما جالبتر این است که در روانشناسی تکاملی، صفاتی مثل «فقدان همدلی» گاهی ریشه ژنتیکی دارند—یعنی برخی انسانها واقعاً با تمایلات ضداجتماعی متولد میشوند. این سوال پیش میاد: آیا «شیطان بودن» یک برچسب برای رفتارهای آموختهشده است، یا حقیقتی در سرشت بعضیها؟
راهکار:
این جمله به پارادوکس ذات و اختیار اشاره دارد. در فلسفه، ارسطو بین «ذات» و «عرض» تمایز قائل میشد: شیطان در روایت ابراهیمی ذاتش تغییر کرد، اما انسانها از اول با سرشت خود متولد میشوند. نکته جالب: در روانشناسی، نظریه «شخصیت تاریک» (Dark Triad) نشان میدهد بعضی ویژگیهای ضداجتماعی از کودکی قابل شناسایی است. آیا واقعاً میتوان کسی را «از اول شیطان» نامید یا این برچسبی برای رفتارهای بعدی است؟