اگر لباس مشکی نپوشی، غمت را باور نمیکنند:
تحقیقات روانشناسی اجتماعی نشان میدهد آیینهای سوگواری مانند لباس سیاه، نوعی «سیگنال هزینهبر» هستند که همدلی دیگران را فعال میکنند. جالب اینجاست که در برخی فرهنگها مثل کرت باستان، زنان موهایشان را میبریدند تا شدت فقدان را نشان دهند. اما پارادوکس اینجاست: کسانی که بیصدا عزادارند، بیشتر در معرض انزوای اجتماعی قرار میگیرند. آیا جامعه باید یاد بگیرد غم را بدون نمایش بیرونی هم باور کند؟
راهکار:
این جمله انگشت روی یک پارادوکس روانی میگذارد: جامعه معمولاً برای پذیرش رنج دیگران به نشانههای بصری نیاز دارد، در حالی که عمیقترین سوگها بیصدا و پنهاناند. شاید پیام واقعی این باشد: «غم واقعی نیازی به لباس سیاه ندارد؛ خودت را مجبور به نمایش نکن.»