توکل به خدا و ناپایداری قدرت؛ پیام یک بیت عرفانی:
روانشناسان اجتماعی برای کاهش اضطراب از متغیر «منبع کنترل بیرونی» استفاده میکنند؛ باور به نیرویی که نتیجه را تضمین میکند، ترشح کورتیزول را کاهش و تصمیمگیری در شرایط فشار را بهبود میدهد. در تاریخ هم مشروعیت الهی اغلب آخرین سنگر سلاطین بود؛ وقتی این روایت فرو میریخت، ساختار قدرت ظرف چند ماه فرو میپاشید. آیا توکل، پیشرفتهترین مکانیزم بقای روانی در برابر سلطه است؟
راهکار:
این بیت را میتوان از زاویه روانشناسی قدرت چنین بازخوانی کرد: «سلطان» نماد منِ متورم و ساختار سلطه است و «خدا» رمز نظمی که فراتر از اراده فردی جریان دارد؛ شاعر میگوید هیچ قدرتی بدون همراهی با آن نظم دوام نمیآورد، حتی اگر نامش سلطان باشد.