ضرب المثل دیگی که برای من نجوشه؛ ریشه و مفهوم:
این جمله مصداق بارز «نظریه بازیها» در موقعیت «برد-باخت» است: وقتی منابع کمیاب میشوند، انسانها گاهی تن به «تخریب متقابل» میدهند. در روانشناسی تکاملی به آن «تنبیه نوعدوستانه» میگویند؛ یعنی فرد هزینهای میپردازد تا دیگری را تنبیه کند، حتی اگر خودش نفعی نبرد. پژوهشی از دانشگاه زوریخ نشان داد فعالیت آمیگدال در چنین تصمیمهایی اوج میگیرد؛ گویی مغز از نابودی فرصت دیگران لذت میبرد. آیا این «عدالت منفی» ریشه در باورهای باستانی «چشم در برابر چشم» دارد؟
راهکار:
این طرز فکر در روانشناسی به «ذهنیت خرچنگی» معروف است: وقتی خرچنگی در سطل میخواهد بالا برود، بقیه پایینش میکشند. نتیجه؟ هیچکس نجات نمییابد. شاید به جای جوشاندن سر سگ، شعله زیر دیگ را برای خودت روشن کنی.