تبدیل چاه به دریا: معنای عرفانی بیت حیدر و علی:
در عرفان اسلامی، «چاه» اغلب نماد نفسِ تاریک و محصور است، اما اشکِ ناشی از سوزِ فراق، آن را به «دریا» یعنی عالم وحدت بدل می‌کند. این چرخش از انزوا به بیکرانگی، نسخه‌ی ادبیِ مفهوم «فنا»ست: فروپاشی مرزهای خودآگاه، نه صرف عزلت‌گزینی. در واقع شاعر یک فرآیند روان‌عرفانی را در دو مصراع فشرده کرده است.
راهکار:
این بیت را می‌توان از زاویه‌ای عرفانی بازخوانی کرد: چاه نماد محدودیت و خودِ محصور است، اما اشکِ برخاسته از سوز درونی، همان لحظه‌ای است که مرزهای «من» فرو می‌ریزد و محدودیت به بیکرانگی بدل می‌شود. انزوا در این تصویر، فرار از مردم نیست؛ عبور از خود است.