شعر عاشقانه سعدی: جهان خرم از اوست:
در روانشناسی شناختی به این حالت «تعمیم عاطفه» میگویند: وقتی مدار پاداش مغز فعال میشود، آمیگدال تهدید را کمرنگتر میکند و جهان امنتر و زیباتر ادراک میشود. در عرفان هم «عشق» یک نظریهی ادراک است، نه صرفاً یک احساس؛ ابنعربی همین ایده را دارد که عاشق، معشوق را در همهچیز میبیند، چون ادراک از قلب عبور میکند نه از چشم. آیا عشق شما جهان را زیباتر کرده یا فقط زاویهی دیدتان را؟
راهکار:
این بیت را میشود از دریچهی روانشناسی مثبتگرا هم دید: آدمِ سرشار از عشق، جهان را نه بهخاطر تغییر واقعیت، بلکه بهخاطر تغییر ادراکش زیباتر میبیند. انگار عشق یک فیلتر شناختی است که تهدید را کمرنگ و زیبایی را پررنگ میکند؛ پس «همه عالم از اوست» بیشتر از یک ادعای عرفانی، یک تجربهی عصبی است.