۲۲ بهمن؛ شبی که از تقویم پاک نمیشود:
در روانشناسی اجتماعی، به این پدیده «اثر واکنش معکوس» میگویند: هرچه سانسور یک نماد بیشتر شود، مقاومت و تکرار آن در ناخودآگاه جمعی قویتر میگردد. جالب اینجاست که در انقلابهای فرانسه و روسیه هم تلاشهایی برای حذف یا تغییر تاریخهای کلیدی شد، اما مردم همچنان آنها را گرامی داشتند. آیا این الگو در تاریخ ایران هم تکرار شده؟
راهکار:
نگاه تازه: این جمله نشان میدهد که تلاش برای پاک کردن یک تاریخ از حافظه جمعی، اغلب اثر معکوس دارد. مردم خودشان آن را در زندگی روزمره زنده نگه میدارند.