امام حسین(ع)؛ تنها همراهی که تا ابد نمیرود:
در روانشناسیِ دین، «حضور نمادین» یک شخصیت مقدس میتواند همان مدارهای عصبی دلبستگی امن را فعال کند؛ یعنی مغز تفاوت چندانی میان یک حامی واقعی و یک حامی معنویِ عمیقاً درونیشده قائل نیست. از منظر جامعهشناسی، آیینهای عاشورایی یکی از قویترین نمونههای «حافظه جمعی»اند که توانستهاند یک روایت را با کمترین تحریف برای نسلها زنده نگه دارند. اینکه حسین(ع) را «الیالابد همراه» بدانیم، تبدیل او از یک شخصیت تاریخی به یک «استعاره فعال» است؛ استعارهای که میتواند بدون وابستگی به افراد فانی، معنای پایدار تولید کند. آیا همین معناست که وابستگیهای معمولی را بیرنگ میکند؟
راهکار:
این متن را میتوان از دریچه روانشناسی دلبستگی بازخوانی کرد: دلبستگیِ امن به یک معنای متعالی، برخلاف وابستگیِ اضطرابی به انسانها، به روابط دنیوی نیز ثبات میدهد؛ چون منبع معنا را از آدمهای فانی به یک نماد ماندگار منتقل میکند.