مدرک فقط یک تیکه کاغذ است؛ تحصیلات در رفتار دیده میشود:
در روانشناسی شناختی پدیدهای به نام «خطای هالهای» وجود دارد: مغز انسان از یک نشانهی کوچک رفتاری، کل شخصیت و شایستگی را برآورد میکند؛ به همین دلیل اثر رفتار تا ۷ برابر ماندگارتر از اطلاعات رسمی مثل مدرک است. از سوی دیگر، پژوهشهای «اعتبارگرایی» نشان میدهد مدرک فقط دروازهی اول عبور است و در بلندمدت، تطابق رفتار با ادعا، سطح اعتماد را تعیین میکند. در تاریخ ایران هم نظام استاد-شاگردی بر پایهی مشق عملی و منش فرد بود، نه مدرک مکتوب.
راهکار:
این ایده را میتوان با یک آزمایش فکری ادامه داد: اگر رزومهها حذف میشدند و فقط یک گفتوگوی پنجدقیقهای معیار استخدام بود، چه رفتارهایی شما را لو میداد؟ فهرستشان کن و ببین کدام را میتوانی بدون مدرک تقویت کنی.