فرق عاقل و احمق در شرم و افتخار:
در روانشناسی اجتماعی، شرم و غرور بیش از آنکه به اخلاق جهانی وابسته باشند، به «کدام جمع مرا میبیند» وابستهاند. مغز برای کاهش ناهماهنگی شناختی، رفتار تأییدشده توسط گروه مرجع را فضیلت میبیند، حتی اگر بیرون از آن گروه زشت باشد. آزمایشهای هنجارهای اجتماعی نشان دادهاند که احساس افتخار نه از درستی عمل، بلکه از منزلت در چشم جمع همفکر شکل میگیرد؛ برای همین احمق در جمع خودش نهتنها خجالت نمیکشد، بلکه همان رفتار را نشان افتخار میداند. مرز عقل و حماقت، بیشتر از جنس انتخاب گروه مرجع است تا هوش خام.
راهکار:
این جمله را میتوان اینطور بازسازی کرد: عاقل و احمق هر دو دنبال منزلتاند؛ اما عاقل منزلت را در عبور از داوری جمع میجوید و احمق در تأیید جمع. دفعهٔ بعد که از چیزی احساس شرم یا غرور کردی، بپرس این حس از کدام گروه مرجع آمده است؟