یادداشت‌های زیرزمینی

جمله داستایفسکی درباره تنهایی و متفاوت بودن:

در روان‌شناسی، «تنهایی اگزیستانسیال» با تعداد اطرافیان سنجیده نمی‌شود؛ مغز تفاوت را مثل درد اجتماعی پردازش می‌کند و همان مدارهای درد فیزیکی را فعال می‌کند. داستایفسکی پیش از این اصطلاح، در «یادداشت‌های زیرزمینی» همین شکاف را ثبت کرد: تنها نیستم چون کسی نیست، چون کسی مثل من نیست.

راهکار:

این جمله پارادوکس فردیت را نشان می‌دهد: تنهایی همیشه یعنی نبودن دیگران نیست؛ گاهی یعنی داشتن تجربه‌ای که هنوز کسی هم‌زبانش نشده. داستایفسکی این «تنهایی در میان جمع» را چنان دقیق ثبت می‌کند که خودِ توصیف، یک اتصال کوچک می‌سازد: خواننده می‌فهمد فقط خودش چنین حس‌هایی را تجربه نکرده.