ادای دوست داشتن؛ چرا شیطان از انسان صادقتر بود؟:
در عرفان اسلامی، چهرهای متفاوت از ابلیس وجود دارد. برخی صوفیان مانند حلاج، سرپیچی او از سجده بر آدم را نه تکبر، که تجلی ناب توحید میدانستند؛ چرا که تنها برای خدا سجده میکرد و حاضر به نمایش عشقی دروغین نشد. او جهنم را به جان خرید تا «ادای دوست داشتن» را درنیاورد. این متن، پژواک همان نگاه است.
راهکار:
این نگاه از منظر روانشناسی اجتماعی، به پدیده «خودفریبی اخلاقی» میپردازد: ما انسانها گاهی چنان از تظاهر دیگران به عشق خسته میشویم که حتی صداقت سلبیِ شخصیتی مثل شیطان را ستایش میکنیم. او دستکم جهنم را به جان خرید اما نقاب نزد؛ این تناقض، تلنگر جالبی است به رابطههای امروزی که در آن «ادای دوست داشتن» بیش از تنهایی واقعی درد ایجاد میکند.