معنی بیت حافظ: کز دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست:
آیا میدانستید مغز انسان هنگام دیدن رفتارهای غیرانسانی، همان نواحی فعال در انزجار فیزیکی را تحریک میکند؟ یعنی واقعاً از «دیو و دد» مریض میشویم. این مکانیزم تکاملی ما را از گروههای مضر دور میکرد، اما حالا در مواجهه با بیعدالتی روزمره، مدام زنگ هشدار میخورد. آیا این بیت حافظ نقشهای برای تشخیص «انسان واقعی» در میان انبوه نقابهاست؟
راهکار:
این بیت را میتوان دعوتی به بازتعریف «انسان» دانست: در دنیایی که ظاهر و منافع جایگرین ارزشهای انسانی شده، شاید یافتن همان چند نفر واقعی خودش یک آرمان باشد.