اعتراض مذهبی

وقتی احساس می‌کنی دعایت مستجاب نمی‌شود:

در الهیات مسیحی، مفهوم «شیطان به‌عنوان مدعی» وجود دارد که در کتاب ایوب، برای آزمایش وفاداری بشر، نزد خدا حاضر می‌شود. جالب اینجاست که در برخی تفاسیر عرفانی اسلامی، حتی شکایت به شیطان، نهایتاً بازگشتی به سوی خداست، چون تنها اوست که صحنه را می‌بیند. آیا این اوج ناامیدی، می‌تواند وارونه‌ای از ایمان باشد؟

راهکار:

این متن، فریادی از ناامیدی است که در ادبیات و عرفان هم سابقه دارد؛ مانند «شکایت‌نامه»‌های مولوی که خطاب به خدا، از خود خدا شکایت می‌کند. شاید بتوان این حس را نه به‌عنوان کفر، بلکه به‌عنوان آخرین مرحله از یک مکالمهٔ عمیق و خالص با معبود دید.