رهبر شهیدم؛ زمین حقیر، آسمان در آغوش تو:
در کیهانشناسی ابنعربی، «انسان کامل» مرکز دایره وجود است و آسمانها بر گرد او طواف میکنند، درست برخلاف مدل بطلمیوسی که زمین بیجان را مرکز میدانست. این انقلاب عرفانی مرکزیت را از ماده به آگاهی منتقل کرد. حالا فیزیک کوانتوم هم با «ناظر» به مرزهای مشابهی رسیده. آیا علم دارد ناخواسته همان مسیر عرفا را میرود؟
راهکار:
این شعر را میتوان پژواکی از نظریه «قطب» در تصوف دانست که زمین و آسمان تحت فرمان عاشق کامل قرار میگیرند. جالب است که در فیزیک مدرن، جرم فضا-زمان را خم میدهد؛ گویی عشق چنان گرانشی دارد که آسمان را به سمت تو خم میکند. شاعر ناخودآگاه از تصویر خمیدگی کیهانی برای بیان جذبه روحی استفاده کرده است.